انتخابات همچون هر امر ديگر اجتماعي داراي قواعد و ساماني مشخص و معين است که بدون شناخت و توجه به آن، در امکان سنجش نسبتمان با انتخابات و چگونگي مواجهه با آن دچار ترديد خواهيم شد. يکي از مراجع ذيصلاحي که در توصيف وضعيت انتخابات و بايستههاي آن ميتواند راهنماي اميني براي ما باشد, جايگاه رفيع رهبري انقلاب است.
برخورداري رهبر معظم انقلاب اسلامي از صلاحيتهاي علمي, اخلاقي در کنار اشراف همه جانبه ايشان به امور کشور و مصلحتهاي نظام و انقلاب اسلامي و آگاه به آسيبهاي اين عرصه، در اشراف کامل معظمله به ترفندهاي و توطئههاي دشمنان انقلاب اسلامي, ضرورت مراجعه به آراء و نظرات ايشان را در عرصه مهمي چون انتخابات رياست جمهوري بيش از پيش نمايان ميسازد.
در اين بخش به اختصار، برخي از بايستههاي انتخاباتي را از منظر حضرت امام خميني(ره) و حضرت آيتالله العظمي خامنهاي (مدظله العالي) مورد بررسي قرار ميدهيم.
1- انتخابات؛ هم حق، هم وظيفه
«انتخابات، هم حق ملت است، هم يك وظيفهي ملي است. نظام جمهوري اسلامي نظامهاي انتصابي قدرتها را نسخ كرد و انتخاب مردم را در مديريت كشور داراي نقش كرد. اين حق آحاد ملت است كه بتوانند انتخاب كنند و در تعيين مدير كشور داراي نقش باشند. از سوي ديگر وظيفه هم هست؛ به اين خاطر كه اين شركت ميتواند روح نشاط و احساس مسؤوليت را هميشه در جامعه زنده نگه دارد و حضور مردم در صحنه را به رخ دشمنان اين ملت بكشد. انتخابات فقط يك وظيفه نيست، فقط يك حق هم نيست؛ هم حق شماست، هم وظيفهي عمومي است.»
2- دخالت در انتخابات حق آحاد ملت، نه اقشار و گروههاي خاص
«همان طوري كه مكرر من عرض كردهام و سايرين هم گفتهاند، انتخابات در انحصار هيچ كس نيست، نه در انحصار روحانيين است، نه در انحصار احزاب است، نه در انحصار گروههاست. انتخابات مال همه مردم است. مردم سرنوشت خودشان دست خودشان است. و انتخابات براي تأثير سرنوشت شما ملت است. از قراري كه من شنيدهام در دانشگاه بعض از اشخاص رفتهاند گفتهاند كه دخالت در انتخابات، دخالت در سياست است و اين حق مجتهدين است. تا حالا ميگفتند كه مجتهدين در سياست نبايد دخالت بكنند، اين منافي با حق مجتهدين است، آنجا شكست خوردهاند حالا عكسش را دارند ميگويند. اين هم روي همين زمينه است، اينكه ميگويند انتخابات از امور سياسي است و امور سياسي هم حق مجتهدين است هر دويش غلط است. انتخابات سرنوشت يك ملت را داردتعيين ميكند. انتخابات بر فرض اينكه سياسي باشد و هست هم، اين دارد سرنوشت همه ملت را تعيين ميكند، يعني آحاد ملت سرنوشت زندگيشان در دنيا و آخرت منوط به اين انتخابات است. اين اينطور نيست كه انتخابات را بايد چند تا مجتهد عمل كنند. اين معني دارد كه مثلًا يك دويست تا مجتهد در قم داشتيم و يك صد تا مجتهد در جاهاي ديگر داشتيم، اينها همه بيايند انتخاب كنند، ديگر مردم بروند كنار؟! اين يك توطئهاي است كه ميخواهند همان طوري كه در صدها سال توطئهشان اين بود كه بايد روحانيون و مذهب از سياست جدا باشد و استفادههاي زياد كردند و ما ضررهاي زياد از اين برديم، الآن هم گرفتار ضررهاي او هستيم. حالا ديدند آن شكست خورد، يك نقشه ديگر كشيدند، و آن اين است كه انتخابات حق مجتهدين است، انتخابات يا دخالت در سياست حق مجتهدين است. دانشگاهيها بدانند اين را كه همان طوري كه يك مجتهد در سرنوشت خودش بايد دخالت كند، يك دانشجوي جوان هم بايد در سرنوشت خودش دخالت كند. فرق مابين دانشگاهي و دانشجو و مثلا مدرسهاي و اينها نيست، همهشان با هم هستند. اينكه در دانشگاه رفتند و يك همچو مطلبي را گفتند، اين يك توطئهاي است براي اينكه شما جوانها را مأيوس كنند.»
3- حضور حداکثري، راهبرد اساسي انتخابات
«از مسائلي كه ما در پيش داريم، الآن قضيه انتخابات رئيس جمهور است. من كار ندارم كي رئيسجمهور ميشود، به من مربوط نيست، من خودم يك رأي دارم به هر كه دلم ميخواهد ميدهم، شما هم همينطور. اما اگر بخواهيد در مقابل دنيا اظهار حيات بكنيد كه بگوييد ما بعد از گذشتن چندين سال زنده هستيم، بايد مشاركت كنيد. اگر- خداي نخواسته- از عدم مشاركت شما يك لطمهاي بر جمهوري اسلامي وارد بشود، بدانيد كه آحاد ما، كه اين خلاف را كرده باشيم- خداي نخواسته- مسئول هستيم؛ مسئول پيش خدا هستيم. مسئله، مسئله رياست جمهور نيست؛ مسئله، مسئله اسلام است؛ مسئله، مسئله قواعد اسلام است؛ مسئله، مسئله حيثيت اسلام است و مسئلهاي است كه بايد ما همه به آن اهميت بدهيم و بيشتر از هر وقت و بيشتر از هر سال و هر دوره بايد ان شاء اللَّه، شركت بكنيم و اميدوارم كه همه شركت بكنند. »
«من بارها گفتهام كه اصل حضور مردم در انتخابات، حتي از انتخاب اصلح هم مهمتر است؛ اگرچه انتخاب اصلح هم بسيار اهميت دارد.»
«آنچه كه بايد به عنوان راهبرد اساسي مورد نظر همه باشد، عبارت است از حضور حداكثري مردم. بايد شركت مردم در انتخابات رياستجمهوري آينده كه انشاءالله جزو حماسههاي ملي خواهد شد، شركتي باشد كه دشمن را از دستاندازي به ايران اسلامي و ملت سرافراز ايران مأيوس كند.»
«مسألهي اول، مشاركت است. در زمينهي مشاركت مردم، هر طور كه ميتوانيد، روي خانوادهها و دوستانتان كار كنيد. مشاركت، يكي از اساسيترين مسائل است. حضور مردم براي پيشرفت و صيانت كشور لازم است. نه اينكه اگر عدهي زيادي شركت نكردند، اينها به نظام «نه» گفتهاند؛ بههيچوجه اينطوري نيست. آنهايي كه بهخاطر «نه» گفتن به نظام نميآيند، درصد خيلي كمياند. يكعده بهخاطر بيحالي نميآيند؛ يكعده بهخاطر بيحوصلگي نميآيند؛ يكعده روز جمعه كار ديگري دارند و نميآيند؛ اينها را شما راه بيندازيد. والا كسانيكه معتقد به نظام و قانون اساسي نيستند و دلشان براي بيگانگان و نفوذ آنها پر ميزند و منتظر آمدن بيگانگان هستند، درصد بسيار كمياند. خيليها ممكن است پاي صندوقها نيايند؛ بهخاطر اينكه حوصلهاش را ندارند، وقتش را ندارند، درست اهميت قضيه را نميدانند، متوجه تأثير رأي خودشان نيستند يا به كسي كه به او اطمينان و اعتماد كنند، نرسيدهاند؛ يا كسي را هم كه شناختهاند، نپسنديدهاند؛ لذا نميآيند. تلاش شما بايد اين باشد كه مشاركت را به معناي حقيقي كلمه حداكثري كنيد. »
4- ارتقاء سطح کارآمدي، مهمترين دغدغه ملت در انتخابات
«آنچه كه براي مردم در اين انتخابات و همهي گزينشهاي ملي و انتخاباتها مهم است، اين است كه سطح كارآمدي نظام روزبهروز ارتقا پيدا كند؛ اين اساس مسأله است. اگر مردم دنبال رئيس جمهور يا دنبال نمايندهي مجلس ميگردند يا دنبال ديگر كساني هستند كه ميخواهند آنها را با انتخاب تعيين كنند، در پي آن هستند كه انسانهاي كارآمدي را بر اريكهي مسؤوليت بنشانند تا آنها بتوانند سطح كارآمدي نظام را افزايش بدهند و مشكلات مادي و معنوي مردم را حل كنند؛ اين خواست مردم است. حالا گروهها و احزاب و عناصر سياسي هم هر كدام نقطهنظرهايي دارند؛ آن نقطهنظرات براي خودشان است. مردم ميخواهند كساني مسؤوليتها را بهعهده بگيرند كه دلسوز، با كفايت و كارآمد باشند. بحمدالله امروز كارهاي زيادي شده؛ زيربناهاي مهمي از كشور آمادهي بهرهبرداري شده است. بازوان قوي و باكفايت يك مسؤول مؤمن و وفادار به آرمانهاي انقلاب - كه آرمانهاي مردم است - خواهد توانست بسياري از گرهها را باز كند؛ مردم دنبال اين هستند.»
«بدانيد كه انتخابات از اموري است كه در سرنوشت شما و در سرنوشت ما نقش مهم دارد، و بالاترين نقش است، و اين انتخابات است كه همه امور كشور را چه در داخل و چه در خارج بايد بگذراند. »
5- اصلح را انتخاب کنيد
«و وصيت من به ملت شريف آن است كه در تمام انتخابات، چه انتخاب رئيس جمهور و چه نمايندگان مجلس شوراي اسلامي و چه انتخاب خبرگان براي تعيين شوراي رهبري يا رهبر، در صحنه باشند و اشخاصي كه انتخاب ميكنند روي ضوابطي باشد كه اعتبار ميشود.»
«انتخاب فرد اصلح و داراي تقوا و تدبير براي مقام مهم رياست جمهوري - كه در قانون اساسي جديد، داراي اختيارات وسيع در ادارهي كشور است - وظيفهاي شرعي و عقلي و انقلابي است، و كوتاهي در اين امر يا در حضور در پاي صندوقهاي رأي، خسارتهاي جبرانناپذيري به بار خواهد آورد.»
«در جمهوري اسلامي، انتخاب، انتخاب اصلح است؛ نه رقابت انتخاباتي. اين دعواها و رقابتها، متعلق به دمكراسيهاي غربي است كه از خدا و دين، هيچچيزي به مشامشان نرسيده است.»
«ملت بايد تلاش خود را بكند، بايد زحمت بكشد و دنبال اصلح بگردد. من مكرر عرض كردهام كه مسأله، مسألهي دين و خدا و اداي تكليف است. همچنان كه اصل انتخابات يك تكليف الهي است، انتخاب اصلح هم يك تكليف الهي است. قبلا هم گفتيم كه تفاضل ولو كم باشد، در اين قضيه بسيار است. بايد بگرديد، بين خودتان و خدا حجت پيدا كنيد؛ يعني بتوانيد از راهي برويد كه اگر خداي متعال پرسيد شما به چه دليل به اين فرد رأي داديد، بتوانيد بگوييد به اين دليل. بين خودتان و خدا، دليل و حجتي فراهم كنيد و بعد با خيال راحت برويد رأي بدهيد. مردم بايد اين كار را بكنند و ما هم از خدا ميخواهيم و دعا و آرزو ميكنيم كه خداي متعال دلهاي مردم را به سمت نامزد اصلح - آنكه واقعا صلاحيتش بيشتر است - هدايت كند.»
6- ويژگيهاي کانديداي اصلح
«اصلح يعني چه كسي؟ يعني كسي كه همين هدفها را دنبال كند؛ يعني كسي كه همين دردها را بداند و حس كند؛ يعني كسي كه براي ريشهكني فقر و فساد عزم جدي داشته باشد؛ يعني كسي كه به حال قشرهاي محروم و مستضعف دل بسوزاند.
اصلح كسي است كه هم به ترقي و پيشرفت كشور و توسعهي اقتصادي و غيراقتصادي بينديشد؛ هم زير توهمات مربوط به توسعه، آنچنان محو و مات نشود كه از ياد قشرهاي مظلوم و ضعيف غافل بماند.
اصلح كسي است كه به فكر معيشت مردم، دين مردم، فرهنگ مردم و دنيا و آخرت مردم باشد.
اصلح كسي است كه بتواند اين بار عظيم را بر دوش بگيرد؛ هر كسي نميتواند اين بار را بر دوش بگيرد؛ نشاط و حوصله و همت و قدرت لازم و هوشمندي لازم دارد.
البته هر كس صلاحيتش در مراكز قانوني تأييد شود، صالح است؛ اما بايد در بين صالحها گشت و صالحتر را پيدا و او را انتخاب كرد. اين، هنر شما مردم است. »
«اصلح كسي است كه با نيازي كه شما براي جامعه ميفهميد، تطبيق كند و بتواند نيازهاي جامعه را برآورده سازد.»
«به كسي گرايش پيدا كنيد كه به دين مردم، به انقلاب مردم، به دنياي مردم، به معيشت مردم، به آيندهي مردم و به عزت مردم اهميت ميدهد.»
7- سالم نگهداشتن فضاي انتخابات
«من به همهي كساني كه نامزد انتخابات رياست جمهوري هستند و طرفداران آنها صميمانه عرض ميكنم كه فضاي كشور را فضاي دشمني و نقار و تشنج و اختلاف نكنند. البته ملت اينطور نيستند؛ گروهي هستند كه اگر مجموعشان را بشمريم، به چند هزار نفر نميرسند - بالاخره هر كس طرفداراني دارد - اينها فضاي روزنامهها و دستگاههاي ارتباط جمعي را متشنج ميكنند. فضا بايد دوستانه باشد؛ هر كس حرفهاي خودش را بزند و برنامههاي خودش را بگويد و كاري را كه خودش ميتواند بكند، بيان كند؛ به ديگران چه كار دارند؟ فضا را متشنج نكنند؛ فضا را برادرانه و صميمانه بكنند.»
«همهي برادران و خواهران و همهي ملت عزيز ايران سفارش ميكنم كه فضاي انتخابات را، هم گرم و هم سالم نگه دارند. كساني كه به يك نامزد انتخاباتي علاقهمندند، مراقب باشند به خاطر علاقهي به او، نامزد ديگر را تخريب نكنند؛ اين بين مردم اختلاف و نقار ايجاد ميكند؛ علاوه بر اينكه تخريب اساسا كار درستي نيست و فايدهيي هم ندارد. كسي كه با تخريب يك نامزد انتخاباتي ميخواهد آراء او را كم كند، به مقصود خودش دست پيدا نميكند؛ هم يك كار غلط و خلاف منطق و در موارد بسياري خلاف شرع انجام ميگيرد، هم فايدهيي گير او نميآيد. فضا را سالم نگه داريد. شما از نامزد خودتان حمايت كنيد، ديگران هم از نامزد خودشان حمايت كنند و به او رأي دهند. در پيدا كردن نامزد مورد نظر دقت كنيد. »
8- به فراموشي سپردن کدورتهاي انتخاباتي در فرداي انتخابات
«اختلاف نظرهايي كه در دوران انتخابات پيش ميآيد، ممكن است كدورتهايي را بين بعضي از برادران و خواهران بهوجود بياورد؛ نگذاريد اين كدورتها باقي بماند. فرض كنيد يكي از شما دو رفيق، طرفدار يك نفر هستيد؛ ديگري هم طرفدار يك نفر ديگر. در مقام بحث و مجادله، شما ميخواهي حرف خودت را ثابت كني؛ او هم ميخواهد حرف خودش را ثابت كند؛ لذا ممكن است از هم كدورت پيدا كنيد. اين كدورتها روز جمعه بايد زير خاك دفن شود و تمام گردد. كسي كه روز جمعه با انتخاب مردم برگزيده شد، او ديگر رئيس جمهور همه است؛ چه كساني كه به او رأي دادهاند، چه كساني كه به ديگري رأي دادهاند، چه حتي كساني كه فرصت نكردند رأي بدهند؛ چون بعضي در حال سفرند، بعضي بيمارند، بعضي مريضدارند، بعضي گرفتار كارهاي شخصياند. كدورتهايي كه در دوران انتخابات بهوجود ميآيد، بايد در روزي كه انتخابات برگزار شد، فراموش شود. برادران و دوستاني كه در ستادهاي مختلف كار ميكنند، اگر كدورتي از هم پيدا كردند - آنهايي كه با هم مرتبطند - كدورتها را كنار بگذارند و مسأله تمام شود.»
9- وظيفه حمايت همهجانبه مردم و مسئولين از رييسجمهور منتخب
«انتخابات يك مسألهي شخصي نيست؛ يك مسألهي عمومي است و ما هم دو نفر رئيس جمهور نميخواهيم. ما هشت نفر داوطلب رياست جمهوري داريم، كه يكي از اين هشت نفر رئيس جمهور خواهد شد. همه موظفند نسبت به كسي كه رئيس جمهور شد، همكاري و همدلي نشان دهند. كسي كه شوراي نگهبان او را تأييد كرده است، در واقع مهر صلاحيت به او زده است. اختلاف و دعوا سر پيدا كردن صالحتر است. بالاخره حداقل صلاحيتها را داشته است كه شوراي نگهبان به او مهر تأييد زده است. اگر هر كدام از اينها رئيس جمهور شدند، آحاد مردم احساس نكنند كه آن كسي كه ما ميخواستيم، نشد؛ پس او به درد نميخورد؛ او صالح نيست؛ نه، در يك دورهي چهارساله، او رئيس جمهور است. البته مردم بايد از او مطالبه كنند و بخواهند؛ ما هم مطالبه ميكنيم؛ همچنان كه تا الان اين كار را كردهايم. تا الان هم ما مطالبات مردم و نظام را از كساني كه رئيس جمهور بودهاند، خواستهايم. بنده اهل اينكه بيايم در مقابل مردم با كسي دعوا و جنجال راه بيندازم، نيستم؛ اما خداي متعال كمك كرده است و در جريان كار، يك لحظه از مطالبهي حقوق مردم و ارزشهاي نظام از مسؤولاني كه تا كنون سر كار بودهاند، فارغ نبودهام. من از اينها مطالبه كردهام؛ اما اينكه بعضي توانستهاند عمل كنند، بعضي نتوانستهاند؛ بعضي مقداري توانستهاند، بعضي به جهاتي عمل نكردهاند؛ بحث ديگري است.»
10- دشمنان, مخالف برگزاري انتخابات
«دشمنان ما ميخواهند اصلا انتخابات برگزار نشود. چرا؟ براي اينكه بتوانند شاهدي بياورند كه در ايران مردمسالاري و دمكراسي نيست. وقتي ما انتخابات برگزار ميكنيم، حربهي آنها گم ميشود. بنابراين اولين خواستههاي آنها برگزار نشدن انتخابات است؛ كمااينكه زمان برگزاري انتخابات مجلس هفتم هم تلاش كردند انتخابات را تعطيل كنند؛ اما خدا نگذاشت. آنها خيلي تلاش كردند؛ انواع و اقسام راهها را پيمودند و بعضي از عناصر غافل داخلي را هم به كار گرفتند؛ اما «انهم يكيدون كيدا و اكيد كيدا»؛ خداي متعال مكر آنها را پاسخ داد و جلويش را گرفت و بحمدالله انتخابات خوب برگزار شد. در اين انتخابات هم اولين هدف آنها اين است كه انتخابات برگزار نشود.»
11- ترفندهاي دشمنان براي کم رونق کردن انتخابات
«در نزديكي انتخابات خواهيد ديد كه زمزمههاي تحريم انتخابات شروع خواهد شد؛ براي اينكه مردم به ميدان نيايند، حضور نداشته باشند، گزينش نكنند و از معادلات سياسي ايران و نظام جمهوري اسلامي حذف شوند. اين زمزمهها ابتدا از محافل سياستگذاري و طراحان راهبردي امريكا و اسرائيل شروع ميشود؛ بعد هم به دست يك عده از آدمهاي بيتوجه و گاهي هم مزدور و حقير در داخل ميرسد. يك عده خواهند گفت انتخابات را تحريم كنيم؛ يك عده خواهند گفت انتخابات آزاد نيست - براي اينكه مردم را دلسرد كنند - يك عده بنا ميكنند به تخريب چهرهي نامزدهاي انتخاباتي. هر كدام از اينها به نحوي سعي ميكند اين انتخابات را كمرونق كند.»
